Actualiteiten Digitaal dreigingslandschap

Wat het GTA 6-lek bedrijven leert over de nieuwe generatie hacktivisten

5 minuten leestijd

door Michelle Dolk

Uit protest geheime GTA 6-beelden publiceren, maar ondertussen ook om cryptodonaties vragen. De leaks rond Rockstars langverwachte game maken duidelijk dat ideologie en financieel gewin steeds moeilijker van elkaar te scheiden zijn. En daar zit voor organisaties een belangrijke securityles in.

Jaren werken aan een product waar miljoenen mensen op wachten. De onthulling zorgvuldig plannen, de spanning langzaam opbouwen en precies bepalen wat je wanneer laat zien. En dan besluit iemand anders ineens op ‘publish’ te drukken.

Dat is, kort gezegd, de situatie waarin Rockstar Games terechtkwam. Beelden van het langverwachte GTA 6 verschenen online voordat Rockstar ze zelf wilde laten zien. Het bedrijf noemt de leaks “heartbreaking” voor het team en waarschuwt dat spoilers invloed kunnen hebben op de ervaring die het voor spelers had gepland.

Maar achter de gelekte beelden zit een interessanter securityverhaal. Want de vraag is niet alleen wat er is gelekt, maar vooral waarom. Is dit digitaal protest, cybercriminaliteit of iets daar tussenin?

Wie zit er achter de GTA 6-lekken?

De beelden worden verspreid door een nog onbekende persoon of groep onder de naam CyberLeek. Sinds medio augustus verschenen onder die naam gameplaybeelden, delen van de spelwereld, cinematics en mogelijke details over het verhaal. Via Discord, X, YouTube en andere platforms vonden de beelden vervolgens snel hun weg naar GTA-fans.

Wie er daadwerkelijk achter CyberLeek zit, is niet publiekelijk bekend. Take-Two Interactive, het moederbedrijf van Rockstar Games, probeert daar via juridische weg achter te komen. Het bedrijf heeft onder meer gegevens opgevraagd bij Microsoft en Discord en heeft ook stappen gezet richting X en YouTube.

Ook weten we nog niet hoe CyberLeek precies aan het materiaal is gekomen. Dat is een belangrijk detail: een lek is niet automatisch een hack. Dat vertrouwelijke informatie online verschijnt, vertelt nog niet welke systemen zijn binnengedrongen, of dat er überhaupt een technisch systeem is gekraakt.

Hacktivisme met een verdienmodel

CyberLeek presenteert de actie als protest tegen ontwikkelingen binnen de game-industrie. In een online manifest worden onder meer digitale pre-orders en andere vormen van digitale distributie en het verdienmodel bekritiseerd.

Daarmee heeft de actie kenmerken van hacktivisme: digitale middelen inzetten om een ideologisch, maatschappelijk of politiek standpunt kracht bij te zetten. Denk aan systemen verstoren, informatie openbaar maken of een organisatie digitaal onder druk zetten. Geld verdienen is daarbij doorgaans niet het belangrijkste doel; aandacht en impact wel.

En precies daar begint deze zaak te wringen. Rond de GTA 6-leaks wordt namelijk ook een eigen cryptotoken gepromoot. Daarnaast werden cryptodonaties gevraagd en zouden zelfs advertentieplekken in toekomstige leakvideo’s zijn aangeboden.

Kun je jezelf nog hacktivist noemen als je tegelijkertijd probeert te verdienen aan de aandacht die je leaks genereren?

De zaak laat zien hoe de grenzen tussen hacktivisme, afpersing en financieel gewin steeds verder vervagen”, zegt Harm Teunis, Security Evangelist bij ESET Nederland.

Voor organisaties maat die vervaging de zaak relevant. De aanvaller van vandaag hoeft niet netjes in het hokje ‘cybercrimineel’ óf ‘hacktivist’ te passen. Ideologie, aandacht, reputatieschade en geld kunnen prima binnen dezelfde campagne naast elkaar bestaan.

De buit hoeft niet verkoopbaar te zijn

Bij cybercriminaliteit denken we al snel aan gegevens waar een prijskaartje aan hangt: persoonsgegevens, creditcardgegevens, inloggegevens of intellectueel eigendom dat verkocht kan worden.

Voor Rockstar zit een deel van de waarde juist in geheimhouding. Gameplay, verhaallijnen en verrassingen zijn onderdeel van een zorgvuldig geregisseerde productlancering. Rockstar bepaalt normaal gesproken zelf wanneer miljoenen fans voor het eerst een nieuwe wereld, personages of verhaalelementen zien. Wie die informatie voortijdig publiceert, neemt een deel van die controle weg.

Voor een autofabrikant kan het een nieuw model zijn. Voor een techbedrijf broncode of een product dat nog niet is aangekondigd. Voor een beursgenoteerde onderneming informatie over een overname. Voor vrijwel iedere organisatie zijn er documenten, gesprekken of plannen waarvan de waarde voor een aanvaller juist ontstaat zodra ze openbaar worden.

Aanvallers hoeven die informatie dus niet eens te verkopen. Publiceren kan het wapen zijn.

Denk als een aanvaller: wat wil je absoluut niet op straat hebben?

De GTA 6-casus is een interessante denkoefening voor securityteams. Stel niet alleen de vraag welke data is het meest waardevol?, maar ook: Welke informatie zou ons morgen de meeste schade opleveren als iedereen haar ineens kon zien?

Die informatie verdient extra bescherming. Niet alleen technisch, met goede toegangscontrole, monitoring en segmentatie, maar ook organisatorisch. Wie heeft toegang? Is die toegang daadwerkelijk nodig? En zou je snel merken wanneer iemand grote hoeveelheden gevoelige informatie benadert of kopieert?

Zoals Teunis het samenvat: “Organisaties moeten rekening houden met aanvallers die data niet per se willen stelen vanwege de geldwaarde ervan, maar alles wat belangrijk is voor een organisatie kunnen gebruiken als drukmiddel om hun doel te bereiken.”

De GTA 6-lekken zijn daar een opvallend voorbeeld van. Want soms is het kostbaarste bestand niet een database vol klantgegevens, maar simpelweg iets waarvan de buitenwereld het bestaan nog niet mocht kennen.

En voor de miljoenen fans die al jaren aftellen naar de release, levert dat nog een heel andere uitdaging op. Wie GTA 6 nog zonder voorkennis wil binnenstappen, heeft voorlopig misschien wel de lastigste missie van allemaal: het internet overleven zonder spoilers.