Twee kritieke kwetsbaarheden in de veelgebruikte programmeertaal PHP zorgen wereldwijd voor onrust. In Nederland heeft NotuBiz, leverancier van raadsinformatiesystemen aan meer dan honderd gemeenten, provincies en waterschappen, zijn dienstverlening uit voorzorg offline gehaald. De situatie laat zien hoe één beveiligingsprobleem grote gevolgen kan hebben voor organisaties die dezelfde technologie gebruiken.
De twee kwetsbaarheden hebben een ernstscore van 9,2 op 10. Volgens beveiligingswaarschuwingen kunnen aanvallers mogelijk op afstand schadelijke code uitvoeren op kwetsbare servers. Het PHP-beveiligingsteam heeft voor woensdag 21 oktober om 16.00 uur Nederlandse tijd een beveiligingsupdate aangekondigd.
Vooralsnog zijn er geen aanwijzingen dat NotuBiz daadwerkelijk is gehackt. Toch laat de situatie zien hoe belangrijk het is om snel op ernstige kwetsbaarheden te reageren.
Eén kwetsbaar onderdeel, enorme gevolgen
Volgens Dave Maasland, CEO van ESET Nederland, toont deze situatie hoe afhankelijk onze digitale wereld is van dezelfde technologie.
"Veel van onze digitale wereld is gebouwd met dezelfde bouwmaterialen. Dat is een kracht, maar ook een risico. Vergelijk het met een grote terugroepactie bij auto's. Verschillende merken en modellen gebruiken hetzelfde kwetsbare onderdeel. Zodra daarin een fout wordt ontdekt, moet iedereen tegelijk actie ondernemen."
In de digitale wereld kan de impact nog veel groter zijn. Een autodief kan maar een beperkt aantal auto's tegelijk stelen. Een cybercrimineel kan daarentegen geautomatiseerd duizenden kwetsbare websites tegelijk proberen aan te vallen.
"Het gevaar zit vooral in de enorme schaal. Eén aanvaller kan vanaf één computer wereldwijd kwetsbare systemen proberen te bereiken. En als zo'n kwetsbaarheid in een veelgebruikte digitale bouwsteen zit, kan het lang duren voordat organisaties alle getroffen systemen hebben gevonden en bijgewerkt", aldus Maasland.
Cybercriminelen worden steeds sneller
Ook Harm Teunis, cybersecurityexpert bij ESET, benadrukt hoe belangrijk snel handelen is.
"Het lukt hackers steeds sneller om dit soort kwetsbaarheden uit te buiten. Met deze kwetsbaarheden zouden kwaadwillenden toegang kunnen krijgen tot heel veel informatie. Iedereen die PHP gebruikt, moet dus snel aan de slag met de beveiligingsupdates zodra die beschikbaar zijn."
Volgens Teunis laat het incident ook zien hoe groot onze afhankelijkheid van gedeelde technologie is.
"PHP zit echt overal. Zo'n kwetsbaarheid toont weer aan hoe afhankelijk we zijn van een paar digitale systemen. Als daar iets mis mee is, kan dat direct grote gevolgen hebben."
Wat kunnen organisaties nu doen?
Hoewel de mogelijke impact groot is, is paniek niet nodig. Organisaties moeten vooral weten welke systemen zij gebruiken en zorgen dat kwetsbaarheden snel worden verholpen.
Het is verstandig om:
- Systemen in kaart te brengen: controleer welke websites en applicaties PHP gebruiken en welke versies daarop draaien.
- Beveiligingsupdates snel te installeren: volg de officiële informatie over getroffen versies en installeer beschikbare updates zo snel mogelijk.
- Kwetsbare systemen tijdelijk af te schermen: beperk de toegang via internet als direct updaten niet mogelijk is.
- Verdachte activiteiten te controleren: houd serverlogs en ongebruikelijke toegangspogingen in de gaten.
- Leveranciers te betrekken: controleer ook welke maatregelen hostingproviders en externe softwareleveranciers nemen.
- Alert te blijven op misleiding: vertrouw niet zomaar op berichten die een snelle oplossing beloven. Gebruik officiële bronnen voor beveiligingsupdates.
Het incident onderstreept dat goede cybersecurity verder gaat dan het voorkomen van aanvallen. Organisaties moeten ook weten van welke technologie zij afhankelijk zijn en hoe snel zij kunnen reageren wanneer daarin een kwetsbaarheid ontstaat.
De belangrijkste boodschap: neem kwetsbaarheden serieus, weet welke systemen je gebruikt en zorg dat deze tijdig worden bijgewerkt.